رولبرینگ استوانهای جایی به کار می‌رود که بار شعاعی سنگین است و دور هم پایین نیست: سمت محرک الکتروموتورهای تسمه‌ای، شفت‌های گیربکس، پمپ‌های بزرگ، کمپرسورها و غلتکهای نورد. در این صفحه ابعاد پرمصرف‌ترین سری‌های آن، یعنی NU 200، NU 2200، NU 300 و NU 2300، را از قطر داخلی ۲۰ تا ۱۰۰ میلیمتر در یک جا آورده‌ایم و توضیح داده‌ایم که حرفهای N، NU، NJ و NUP در ابتدای کد چه می‌گویند.
ابعاد اصلی این رولبرینگها را استاندارد ISO 15 تعیین میکند؛ پس یک NU 205 از SKF، FAG، NSK، NTN، TIMKEN، NACHI یا KOYO همان ۲۵ × ۵۲ × ۱۵ میلیمتر است. هر کد در جدول به صفحه‌ی آن رولبرینگ لینک شده است؛ در آن صفحه بار، سرعت، کدهای سفارش و «هم‌اندازه در برندهای دیگر» را هم می‌بینید.
رولبرینگ استوانهای چیست و کجا به کار می‌رود؟
در رولبرینگ استوانهای، به جای ساچمه، غلتکهای استوانهای بین دو رینگ می‌چرخند. تماس غلتک با مسیر غلتش یک خط است، نه یک نقطه؛ برای همین در ابعاد یکسان، بار شعاعی بسیار بیشتری از بلبرینگ شیار عمیق تحمل میکند. تفاوت تماس خطی و نقطه‌ای را در مقاله‌ی تفاوت بلبرینگ و رولبرینگ توضیح داده‌ایم.
ویژگی دوم این رولبرینگها جداشدنی بودن است: در بیشتر طرح‌ها یکی از رینگ‌ها با غلتک‌ها و قفسه یک مجموعه است و رینگ دیگر جدا میشود. این کار نصب را آسان میکند، چون هر رینگ را میشود جداگانه با پرس یا حرارت روی شفت یا در محفظه نشاند. همچنین در طرح‌هایی که یکی از رینگ‌ها لبه ندارد، شفت میتواند در طول کمی جابهجا شود؛ چیزی که برای انبساط حرارتی شفت‌های بلند لازم است.
کاربردهای رایج:
- الکتروموتورها: در موتورهای متوسط و بزرگی که با تسمه یا پولی کار می‌کنند، سمت محرک معمولاً یک NU و سمت دیگر یک بلبرینگ شیار عمیق دارد که شفت را در طول نگه میدارد.
- گیربکس‌ها و کاهنده‌ها: برای شفت‌هایی که بار شعاعی چرخ‌دنده‌ها روی آن‌ها سنگین است.
- پمپ‌ها و کمپرسورها: به‌خصوص پمپ‌های گریز از مرکز بزرگ که بار شعاعی پروانه زیاد است.
- نورد و صنایع فولاد: غلتکهای نورد، که در آن‌ها از رولبرینگ‌های استوانهای چندردیفه هم استفاده میشود.
- ماشین‌ابزار: اسپیندل‌ها، که بیشتر رولبرینگ دوردیفه‌ی دقیق می‌گیرند (پایین‌تر).
رولبرینگ استوانهای کج‌شدن محور را تقریباً تحمل نمی‌کند؛ اگر شفت خم میشود یا تکیه‌گاه‌ها هم‌راستا نیستند، رولبرینگ بشکه‌ای انتخاب بهتری است. اگر بار محوری سنگین هم در کار است، رولبرینگ مخروطی را ببینید.
خواندن کد رولبرینگ استوانهای
کد اصلی رولبرینگ استوانهای سه بخش دارد. در NU 2210:
- حرفهای اول (NU) طرح را می‌گویند: کدام رینگ لبه دارد و رولبرینگ بار محوری می‌گیرد یا نه (بخش بعد).
- رقم یا رقم‌های وسط (22) سری ابعاد است: سری قطر (2 سبک، 3 متوسط) و اگر دو رقمی باشد، سری پهنا. سری 22 همان قطر خارجی سری 2 را دارد، اما پهن‌تر است.
- دو رقم آخر (10) شمارهی سوراخ است: مانند بلبرینگ‌ها، از 04 به بعد آن را در ۵ ضرب کنید تا قطر داخلی به میلیمتر به دست بیاید. NU 2210 قطر داخلی ۵۰ دارد و NU 316 قطر داخلی ۸۰.
این قاعده همان است که در جدول ابعاد بلبرینگ 6000، 6200 و 6300 توضیح داده‌ایم. حرف‌ها و عددهایی که بعد از کد اصلی می‌آیند (مثل ECP، EMA یا C3) طرح داخلی، جنس قفسه و لقی را می‌گویند و ابعاد بیرونی را عوض نمی‌کنند.
بیشتر سازنده‌ها بین حرف‌ها و عدد فاصله می‌گذارند یا نمی‌گذارند: NU 2210، NU2210 و NU-2210 یک رولبرینگ‌اند.
طرح‌های N، NU، NJ، NUP و NF: کدام رینگ لبه دارد؟
غلتک‌ها بین لبه‌های (شانه‌های) یکی از رینگ‌ها هدایت میشوند. اینکه رینگ دیگر لبه داشته باشد یا نه، تعیین میکند رولبرینگ شفت را در طول نگه دارد یا بگذارد جابهجا شود:
- NU: دو لبه روی رینگ بیرونی، رینگ داخلی بی‌لبه. رینگ داخلی و شفت می‌توانند نسبت به رینگ بیرونی در طول جابهجا شوند. بار محوری نمیگیرد و در نقش تکیهگاه آزاد به کار می‌رود. پرمصرف‌ترین طرح است.
- N: برعکس NU: دو لبه روی رینگ داخلی، رینگ بیرونی بی‌لبه. این هم تکیهگاه آزاد است و بار محوری نمیگیرد؛ انتخاب بین N و NU به این بستگی دارد که کدام رینگ باید جداگانه نصب شود.
- NJ: دو لبه روی رینگ بیرونی و یک لبه روی رینگ داخلی. شفت را در یک جهت نگه میدارد و بار محوری سبک تا متوسط را در همان جهت تحمل میکند.
- NUP: مانند NJ، به‌اضافه‌ی یک واشر لبه‌دار جدا روی طرف دیگر رینگ داخلی. شفت را در هر دو جهت نگه میدارد و میتواند تکیهگاه ثابت باشد.
- NF: دو لبه روی رینگ داخلی و یک لبه روی رینگ بیرونی؛ رفتارش مانند NJ است، فقط لبه‌ها جابهجا شده‌اند. کمتر از بقیه دیده میشود.
بار محوری‌ای که NJ و NUP تحمل می‌کنند، از تماس لغزشی سر غلتک با لبه است، نه از غلتش؛ برای همین سازنده‌ها آن را برای بار محوری دائمی و سنگین توصیه نمی‌کنند و مقدار مجازش به دور، روانکاری و دمای کار بستگی دارد. عدد دقیق را در کاتالوگ همان برند ببینید.
رینگ زاویهای HJ
رینگ HJ یک رینگ جدا با مقطع L شکل است که کنار رینگ داخلی بسته میشود و یک لبه‌ی دیگر به آن اضافه میکند. NU با یک HJ مانند NJ کار میکند و NJ با یک HJ مانند NUP. شمارهی HJ همان شمارهی رولبرینگ است (برای NJ 308، رینگ HJ 308) و بعضی برندها مجموعه را با یک کد می‌فروشند، مثل NJ 308 + HJ 308. توجه کنید که رینگ HJ پهنای کل مجموعه روی شفت را بیشتر میکند.
آیا N، NU، NJ و NUP یک اندازه جای هم می‌نشینند؟
از نظر ابعاد بیرونی، بله: NU 208، NJ 208، NUP 208 و N 208 همگی ۴۰ × ۸۰ × ۱۸ میلیمتر هستند و در یک محفظه و روی یک شفت می‌نشینند. اما عوض کردن طرح، رفتار تکیهگاه را عوض میکند. اگر به جای NU یک NUP ببندید و سمت دیگر شفت هم تکیهگاه ثابت باشد، شفت جایی برای انبساط ندارد و بلبرینگ‌ها زیر بار محوری ناخواسته گرم و خراب میشوند. برعکس، اگر NJ را با NU عوض کنید، شفت در طول رها می‌ماند. پس طرح را همان که روی رولبرینگ قبلی نوشته شده بخرید.
تفاوت سری 2، 22، 3 و 23
چهار رولبرینگ زیر همه روی شفت ۲۵ میلی‌متری می‌نشینند. سری 3 قطر خارجی بزرگ‌تری از سری 2 دارد و رقم 2 قبل از آن (22 و 23) یعنی همان قطر خارجی با پهنای بیشتر و غلتکهای بلندتر:
| کد (SKF) | سری | ابعاد (میلیمتر) |
|---|---|---|
| NU 205 | ۲: سبک | ۲۵ × ۵۲ × ۱۵ |
| NU 2205 | ۲۲: سبک و پهن | ۲۵ × ۵۲ × ۱۸ |
| NU 305 | ۳: متوسط | ۲۵ × ۶۲ × ۱۷ |
| NU 2305 | ۲۳: متوسط و پهن | ۲۵ × ۶۲ × ۲۴ |
- سری 2 و 3 ابعادی مشابه بلبرینگ‌های هم‌شماره دارند: NU 205 و بلبرینگ 6205 هر دو ۲۵ × ۵۲ × ۱۵ هستند. به همین دلیل در بعضی الکتروموتورها سازنده در همان محفظه به جای بلبرینگ، رولبرینگ استوانهای گذاشته است. این جایگزینی فقط با نظر طراح دستگاه درست است، چون NU برخلاف بلبرینگ شفت را در طول نگه نمی‌دارد.
- سری 22 و 23 با همان قطر خارجی، بار بیشتری می‌گیرند؛ اما پهن‌ترند و در محفظه‌ی سری باریک جا نمی‌شوند.
همان‌طور که در بلبرینگ‌ها گفتیم، سری را عوض نکنید: NU 2210 (۵۰ × ۹۰ × ۲۳) با NU 210 (۵۰ × ۹۰ × ۲۰) قطر داخلی و خارجی یکسان دارد، ولی ۳ میلیمتر پهن‌تر است و اگر محفظه برای ۲۰ میلیمتر ساخته شده باشد، درپوش بسته نمی‌شود.
جدول ابعاد رولبرینگ استوانهای
جدول‌ها برای طرح NU نوشته شده‌اند؛ N، NJ و NUP با همان شماره، همین قطر داخلی، قطر خارجی و پهنا را دارند. ابعاد به میلیمتر است (قطر داخلی × قطر خارجی × پهنا). کاتالوگ سازنده‌ها را هم در صفحه‌ی کاتالوگ و جدول ابعاد رولبرینگ استوانهای می‌توانید ببینید؛ هر فایل در صفحه‌ی جدول‌های همین نوع باز میشود.
جدول ابعاد رولبرینگ استوانهای سری NU 200
سری سبک و پرمصرف؛ NU 206 تا NU 212 در الکتروموتورهای متوسط بیش از همه دیده میشوند.
| کد | قطر داخلی d | قطر خارجی D | پهنا B |
|---|---|---|---|
| NU 204 | ۲۰ | ۴۷ | ۱۴ |
| NU 205 | ۲۵ | ۵۲ | ۱۵ |
| NU 206 | ۳۰ | ۶۲ | ۱۶ |
| NU 207 | ۳۵ | ۷۲ | ۱۷ |
| NU 208 | ۴۰ | ۸۰ | ۱۸ |
| NU 209 | ۴۵ | ۸۵ | ۱۹ |
| NU 210 | ۵۰ | ۹۰ | ۲۰ |
| NU 211 | ۵۵ | ۱۰۰ | ۲۱ |
| NU 212 | ۶۰ | ۱۱۰ | ۲۲ |
| NU 213 | ۶۵ | ۱۲۰ | ۲۳ |
| NU 214 | ۷۰ | ۱۲۵ | ۲۴ |
| NU 215 | ۷۵ | ۱۳۰ | ۲۵ |
| NU 216 | ۸۰ | ۱۴۰ | ۲۶ |
| NU 217 | ۸۵ | ۱۵۰ | ۲۸ |
| NU 218 | ۹۰ | ۱۶۰ | ۳۰ |
| NU 219 | ۹۵ | ۱۷۰ | ۳۲ |
| NU 220 | ۱۰۰ | ۱۸۰ | ۳۴ |
جدول ابعاد رولبرینگ استوانهای سری NU 2200
همان قطرهای سری NU 200، با پهنای بیشتر. NU 2210 با ۵۰ × ۹۰ × ۲۳ یکی از رایج‌ترین آن‌هاست.
| کد | قطر داخلی d | قطر خارجی D | پهنا B |
|---|---|---|---|
| NU 2204 | ۲۰ | ۴۷ | ۱۸ |
| NU 2205 | ۲۵ | ۵۲ | ۱۸ |
| NU 2206 | ۳۰ | ۶۲ | ۲۰ |
| NU 2207 | ۳۵ | ۷۲ | ۲۳ |
| NU 2208 | ۴۰ | ۸۰ | ۲۳ |
| NU 2209 | ۴۵ | ۸۵ | ۲۳ |
| NU 2210 | ۵۰ | ۹۰ | ۲۳ |
| NU 2211 | ۵۵ | ۱۰۰ | ۲۵ |
| NU 2212 | ۶۰ | ۱۱۰ | ۲۸ |
| NU 2213 | ۶۵ | ۱۲۰ | ۳۱ |
| NU 2214 | ۷۰ | ۱۲۵ | ۳۱ |
| NU 2215 | ۷۵ | ۱۳۰ | ۳۱ |
| NU 2216 | ۸۰ | ۱۴۰ | ۳۳ |
| NU 2217 | ۸۵ | ۱۵۰ | ۳۶ |
| NU 2218 | ۹۰ | ۱۶۰ | ۴۰ |
| NU 2219 | ۹۵ | ۱۷۰ | ۴۳ |
| NU 2220 | ۱۰۰ | ۱۸۰ | ۴۶ |
جدول ابعاد رولبرینگ استوانهای سری NU 300
سری متوسط، برای بار سنگین‌تر و ضربه‌ای؛ مثلاً NU 308 با ۴۰ × ۹۰ × ۲۳.
| کد | قطر داخلی d | قطر خارجی D | پهنا B |
|---|---|---|---|
| NU 304 | ۲۰ | ۵۲ | ۱۵ |
| NU 305 | ۲۵ | ۶۲ | ۱۷ |
| NU 306 | ۳۰ | ۷۲ | ۱۹ |
| NU 307 | ۳۵ | ۸۰ | ۲۱ |
| NU 308 | ۴۰ | ۹۰ | ۲۳ |
| NU 309 | ۴۵ | ۱۰۰ | ۲۵ |
| NU 310 | ۵۰ | ۱۱۰ | ۲۷ |
| NU 311 | ۵۵ | ۱۲۰ | ۲۹ |
| NU 312 | ۶۰ | ۱۳۰ | ۳۱ |
| NU 313 | ۶۵ | ۱۴۰ | ۳۳ |
| NU 314 | ۷۰ | ۱۵۰ | ۳۵ |
| NU 315 | ۷۵ | ۱۶۰ | ۳۷ |
| NU 316 | ۸۰ | ۱۷۰ | ۳۹ |
| NU 317 | ۸۵ | ۱۸۰ | ۴۱ |
| NU 318 | ۹۰ | ۱۹۰ | ۴۳ |
| NU 319 | ۹۵ | ۲۰۰ | ۴۵ |
| NU 320 | ۱۰۰ | ۲۱۵ | ۴۷ |
جدول ابعاد رولبرینگ استوانهای سری NU 2300
پهن‌ترین سری این جدول‌ها، برای سنگین‌ترین بارهای شعاعی در قطر خارجی سری 300.
| کد | قطر داخلی d | قطر خارجی D | پهنا B |
|---|---|---|---|
| NU 2304 | ۲۰ | ۵۲ | ۲۱ |
| NU 2305 | ۲۵ | ۶۲ | ۲۴ |
| NU 2306 | ۳۰ | ۷۲ | ۲۷ |
| NU 2307 | ۳۵ | ۸۰ | ۳۱ |
| NU 2308 | ۴۰ | ۹۰ | ۳۳ |
| NU 2309 | ۴۵ | ۱۰۰ | ۳۶ |
| NU 2310 | ۵۰ | ۱۱۰ | ۴۰ |
| NU 2311 | ۵۵ | ۱۲۰ | ۴۳ |
| NU 2312 | ۶۰ | ۱۳۰ | ۴۶ |
| NU 2313 | ۶۵ | ۱۴۰ | ۴۸ |
| NU 2314 | ۷۰ | ۱۵۰ | ۵۱ |
| NU 2315 | ۷۵ | ۱۶۰ | ۵۵ |
| NU 2316 | ۸۰ | ۱۷۰ | ۵۸ |
| NU 2317 | ۸۵ | ۱۸۰ | ۶۰ |
| NU 2318 | ۹۰ | ۱۹۰ | ۶۴ |
| NU 2319 | ۹۵ | ۲۰۰ | ۶۷ |
| NU 2320 | ۱۰۰ | ۲۱۵ | ۷۳ |
پسوندها: E، EC، M، J، P و C3
بعد از کد اصلی، هر سازنده با حروف خودش طرح داخلی، جنس قفسه و لقی را مینویسد. این حروف ابعاد بیرونی را تغییر نمی‌دهند، اما ظرفیت بار و مناسب بودن برای کار را چرا:
- طرح تقویتشده (E و EC): غلتکهای بیشتر یا بزرگتر در همان ابعاد و در نتیجه ظرفیت بار بیشتر. SKF آن را EC مینویسد و FAG، NSK، NTN، TIMKEN، NACHI و KOYO معمولاً E. امروز بیشتر رولبرینگ‌های استوانهای استاندارد این طرح‌اند.
- قفسه‌ی برنجی (M، MA): محکم و مقاوم در برابر ضربه، لرزش و دمای بالا. در SKF مثلاً ECM و ECML، در NSK EM، در TIMKEN EMA و در FAG M1.
- قفسه‌ی فولادی پرسی (J): در SKF ECJ، در TIMKEN EJ؛ NSK همین را EW مینویسد.
- قفسه‌ی پلیآمید (P، TN): سبک و کم‌اصطکاک، مناسب برای الکتروموتورها و کار عمومی، اما برای دمای کار بالا (معمولاً بیش از حدود ۱۲۰ درجه) یا روغن‌های خاص مناسب نیست. در SKF ECP، در NSK ET، در TIMKEN ETP و در FAG TVP2.
- لقی (C3، C4): لقی شعاعی بیشتر از معمول، برای وقتی که رینگ‌ها با تداخل زیاد نصب میشوند یا دستگاه گرم کار میکند. لقی را در مقاله‌ی معنی پسوندهای بلبرینگ بیشتر توضیح داده‌ایم.
نوشتن این پسوندها در برندها یکسان نیست و حتی در یک برند در طول سال‌ها عوض شده است؛ پس برای هر کد، جدول کدهای سفارش در صفحه‌ی همان کالا را ببینید. یک نکته‌ی عملی هم مهم است: قطعات جداشدنی دو برند یا دو طرح را با هم نبندید. قطر مسیر غلتش روی رینگ بی‌لبه در طرح E با طرح قدیمی‌تر و گاهی بین برندها فرق دارد؛ رینگ داخلی یک NU را با رینگ بیرونی و غلتکهای رولبرینگ دیگری جفت نکنید.
رولبرینگ استوانهای دوردیفه: NN و NNU
رولبرینگ‌های NN (لبه‌ها روی رینگ داخلی) و NNU (لبه‌ها روی رینگ بیرونی) دو ردیف غلتک دارند و بیشتر برای اسپیندل ماشین‌ابزار و غلتک‌ها ساخته میشوند؛ سفت‌اند و دقت چرخش بالایی دارند و اغلب با سوراخ مخروطی (پسوند K) عرضه میشوند تا لقی را با جلو بردن روی شفت مخروطی تنظیم کنند. سری‌های رایجشان NN 30 و NNU 49 است و ابعادشان با جدول‌های این صفحه فرق دارد. این‌ها را هم در دسته‌ی رولبرینگ استوانهای با جست‌وجوی کد پیدا می‌کنید.
اگر کد پاک شده است: شناسایی رولبرینگ استوانهای
- رولبرینگ را باز کنید: در طرح‌های NU و N رینگ بی‌لبه به‌راحتی جدا میشود. ببینید غلتک‌ها با کدام رینگ می‌آیند.
- لبه‌ها را بشمارید: دو لبه روی رینگ بیرونی و رینگ داخلی صاف یعنی NU؛ دو لبه روی رینگ داخلی و رینگ بیرونی صاف یعنی N؛ یک لبه روی رینگ داخلی یعنی NJ؛ و اگر یک واشر لبه‌دار جدا هم دارد، NUP. اگر یک رینگ L شکل جدا کنارش بود، آن HJ است و جداگانه شماره دارد.
- ابعاد را با کولیس بگیرید: قطر داخلی (d)، قطر خارجی (D) و پهنای رینگ بیرونی (B). پهنای رینگ داخلی NUP را بدون واشر نخوانید.
- در جدول پیدا کنید: سه عدد را در جدول‌های بالا بیابید؛ عدد سری را از قطر خارجی و پهنا تشخیص می‌دهید.
- جنس قفسه را یادداشت کنید: برنجی (زرد)، فولادی یا پلاستیکی (معمولاً مشکی یا قهوه‌ای). اگر حروفی از پسوند روی رینگ مانده، آن را هم بنویسید.
اگر سه عدد در این جدول‌ها نبود، رولبرینگ احتمالاً از سری دیگری است، مثل سری 10، سری 4 یا اندازه‌های بزرگتر از ۱۰۰ میلیمتر. در دسته‌ی رولبرینگ استوانهای با فیلتر قطر داخلی و قطر خارجی جست‌وجو کنید یا اعداد را برای کارشناسان ما بفرستید.
رولبرینگ استوانهای SKF، NSK، NTN و FAG در سایت
رولبرینگ‌های استوانهای هفت سازنده‌ی بزرگ با صفحه‌ی جدا برای هر کد در سایت هستند. فهرست هر برند را جداگانه ببینید:
- رولبرینگ استوانهای SKF: با پسوندهای ECP، ECJ و ECM.
- رولبرینگ استوانهای NSK: با پسوندهای ET، EW و EM.
- رولبرینگ استوانهای NTN.
- رولبرینگ استوانهای FAG.
TIMKEN، NACHI و KOYO هم در همین دسته هستند. ابعاد در همه یکی است، اما طرح داخلی، قفسه و کیفیت ساخت نه؛ برای مقایسه‌ی برندها مقاله‌ی بهترین برند بلبرینگ را بخوانید، و برای انتخاب روانکار، انتخاب گریس مناسب برای رولبرینگها را.
سفارش رولبرینگ استوانهای
ساده‌ترین راه سفارش، کد کامل روی رولبرینگ قبلی است: طرح (NU، NJ، ...)، شماره، و هر حرفی که بعد از آن آمده، مثل NU 2210 ECP C3. اگر برند خاصی لازم دارید یا می‌خواهید معادل آن را در برند دیگری پیدا کنید، همین کد کافی است. اگر کد پاک شده، سه عدد اندازه، تعداد لبه‌ها و جنس قفسه را بفرستید.
کد یا عکس رولبرینگ را از راه تماس با ما، با تلفن یا واتس‌اپ برای کارشناسان ما بفرستید تا موجودی و برندهای در دسترس را بگوییم. برای آشنایی با رولبرینگ‌های دیگر، بلبرینگ تماس زاویهای و بلبرینگ کف گرد را هم ببینید، و همه‌ی کاتالوگ‌ها را در کتابخانه‌ی کاتالوگ‌ها.
