جدول ابعاد بلبرینگ مینیاتوری و بلبرینگ‌های کوچک زیر ۱۰ میلی‌متر

بلبرینگ مینیاتوری همان بلبرینگ شیار عمیق است، در اندازه‌ای که قطر داخلی‌اش از ۱۰ میلی‌متر کمتر است: از 681 با سوراخ ۱ میلی‌متری تا 608، 625، 688 و سری MR. جدول ابعاد همه‌ی این کدها، یعنی سری‌های 68، 69، 60، 62، 63 و MR، را پایین‌تر در همین صفحه آورده‌ایم؛ هر کد در جدول به صفحه‌ی همان بلبرینگ در سایت لینک شده است.

ابعاد این بلبرینگ‌ها را استانداردهای ISO (و برای اندازه‌های اینچی، ANSI/ABMA) تعیین می‌کنند؛ پس یک 608 از SKF، FAG، NSK، NTN، TIMKEN یا KOYO همان ۸ × ۲۲ × ۷ میلی‌متر است. پیش از جدول‌ها توضیح داده‌ایم که کد این بلبرینگ‌های کوچک را چطور بخوانید، چرا بعضی کدها دو پهنا دارند و پیشوندهای MR، F و R چه می‌گویند.

بلبرینگ مینیاتوری چیست و از چه اندازه‌ای مینیاتوری حساب می‌شود؟

در کاتالوگ سازنده‌ها، بلبرینگ‌های شیار عمیق با قطر داخلی کمتر از ۱۰ میلی‌متر جدول جداگانه‌ای دارند. دلیلش این است که از این اندازه پایین‌تر، شماره‌گذاری معمول (دو رقم آخر × ۵) کار نمی‌کند و کد، قطر داخلی را مستقیم به میلی‌متر می‌گوید. ساختار بلبرینگ همان است: رینگ داخلی، رینگ بیرونی، یک ردیف ساچمه در شیار عمیق و قفسه، که در این اندازه‌ها معمولاً از ورق فولاد پرسی است.

سازنده‌های ژاپنی این گروه را دو دسته می‌کنند. NSK، NTN و KOYO بلبرینگی را که قطر خارجی‌اش کمتر از ۹ میلی‌متر است «مینیاتوری» می‌نامند و بلبرینگی را که قطر داخلی‌اش کمتر از ۱۰ و قطر خارجی‌اش ۹ میلی‌متر یا بیشتر است «خیلی کوچک» (Extra small). در این تعریف MR 85 با قطر خارجی ۸ میلی‌متر مینیاتوری است و 608 با قطر خارجی ۲۲ میلی‌متر خیلی کوچک. در این سایت هر دو دسته «بلبرینگ مینیاتوری» نامیده شده‌اند و در دسته‌ی بلبرینگ مینیاتوری آمده‌اند.

این بلبرینگ‌ها بار کمی می‌گیرند، اما دور بالا، گشتاور کم و دقت چرخش برایشان مهم است. برای همین در ابزارهای اندازه‌گیری، موتورهای کوچک و دستگاه‌های ظریف به کار می‌روند؛ در بخش کاربردها مثال‌هایش را آورده‌ایم.

خواندن کد بلبرینگ مینیاتوری: رقم آخر، قطر داخلی است

کد بلبرینگ‌های سری 68، 69، 60، 62 و 63 در اندازه‌های زیر ۱۰ میلی‌متر سه رقمی است:

1. رقم اول (6) نوع را می‌گوید: بلبرینگ شیار عمیق تک‌ردیفه.
2. رقم دوم سری ابعاد است: 8 و 9 سری‌های نازک، 0 خیلی سبک، 2 سبک و 3 متوسط. هرچه این رقم بزرگ‌تر باشد، با همان سوراخ، قطر خارجی و پهنا بیشتر است.
3. رقم سوم قطر داخلی به میلی‌متر است، بدون هیچ ضربی: 623 قطر داخلی ۳، 625 قطر داخلی ۵ و 608 قطر داخلی ۸ میلی‌متر دارد.

پس 688، 698، 608 و 628 همه روی شفت ۸ میلی‌متری می‌نشینند، اما قطر خارجی‌شان به ترتیب ۱۶، ۱۹، ۲۲ و ۲۴ میلی‌متر است. به همین ترتیب 685، 695، 605، 625 و 635 همه سوراخ ۵ میلی‌متری دارند، با قطر خارجی ۱۱، ۱۳، ۱۴، ۱۶ و ۱۹. این همان منطقی است که در جدول ابعاد بلبرینگ 6000، 6200 و 6300 برای اندازه‌های بزرگ‌تر توضیح داده‌ایم؛ فقط شماره‌ی سوراخ این‌جا خود قطر است.

SKF در کاتالوگ خود سری‌های نازک را با نام استاندارد ISO می‌نویسد: سری 68 را 618 و سری 69 را 619، با قطر داخلی بعد از خط مورب. برای نمونه، گونه‌ی استیل 688 در جدول SKF با کد W 618/8 آمده است. ابعاد یکی است و فقط نوشتن کد فرق دارد.

جدول ابعاد بلبرینگ مینیاتوری سری 68 و 69

سری‌های 68 و 69 نازک‌ترین بلبرینگ‌ها با هر قطر داخلی‌اند: دیواره‌ی رینگ‌ها باریک است و ساچمه‌ها کوچک، پس جای کمی در محفظه می‌گیرند. 688 با ابعاد ۸ × ۱۶ و 684 با ابعاد ۴ × ۹ × ۴ از پرکاربردترین‌های این دو سری‌اند. ابعاد به میلی‌متر است:

در این دو سری، چند کد دو پهنا دارند؛ مثلاً 688 پهنای ۴ یا ۵ میلی‌متر. پهنای کمتر مال گونه‌ی باز است و پهنای بیشتر مال گونه‌ی شیلددار یا آب‌بندی‌شده؛ در بخش بعد از جدول‌ها علتش را گفته‌ایم.

جدول ابعاد بلبرینگ سری 60،‏ 62 و 63: از 602 تا 635

این‌ها پرمصرف‌ترین بلبرینگ‌های کوچک‌اند. 608 (۸ × ۲۲ × ۷)، 623 (۳ × ۱۰ × ۴)، 625 (۵ × ۱۶ × ۵) و 626 (۶ × ۱۹ × ۶) بیشترین جست‌وجو را دارند. سری 62 با همان قطر داخلی، قطر خارجی و پهنای بیشتری از سری 60 دارد و سری 63 از هر دو بزرگ‌تر است. ابعاد به میلی‌متر است:

در این سری‌ها گونه‌های باز، شیلددار و آب‌بندی‌شده تقریباً همیشه یک پهنا دارند؛ 608، 608 ZZ و 608 2RS هر سه ۷ میلی‌متر پهنا دارند و در یک جا می‌نشینند. 602 در جدول استثناست و دو پهنا دارد.

اگر قطر داخلی بلبرینگ شما ۱۰ میلی‌متر یا بیشتر است، دیگر مینیاتوری نیست: 6000، 6200 و 6300 با سوراخ ۱۰ میلی‌متری شروع می‌شوند و ابعادشان در جدول بلبرینگ‌های شیار عمیق آمده است.

سری MR: قطر خارجی و داخلی در خود کد

در سری MR (مینیاتوری متریک) کد به شکل دیگری خوانده می‌شود: بعد از MR اول قطر خارجی و بعد قطر داخلی به میلی‌متر می‌آید. MR 105 یعنی قطر خارجی ۱۰ و قطر داخلی ۵ میلی‌متر؛ MR 148 یعنی قطر خارجی ۱۴ و قطر داخلی ۸ میلی‌متر؛ MR 63 یعنی قطر خارجی ۶ و قطر داخلی ۳. پهنا در کد نیست و باید از جدول خواند.

این بلبرینگ‌ها از سری‌های عددی هم نازک‌ترند و اندازه‌هایی را پر می‌کنند که آن سری‌ها ندارند. مثلاً روی شفت ۵ میلی‌متری، MR 85 قطر خارجی ۸، MR 95 قطر خارجی ۹ و MR 105 قطر خارجی ۱۰ دارد، در حالی که نازک‌ترین بلبرینگ سری عددی با این سوراخ، 685، قطر خارجی ۱۱ دارد. ابعاد به میلی‌متر است:

کدهای جدول بالا به شکلی‌اند که در کاتالوگ NSK آمده‌اند؛ سازنده‌های دیگر گاهی همین اندازه‌ها را با نوشتار دیگری می‌آورند. اگر روی بلبرینگ قبلی کدی مثل MR 105 ZZ می‌بینید، همان را هنگام سفارش بگویید. در کاتالوگ NSK گونه‌ی شیلددار بعضی از کدهای MR، از جمله MR 105 ZZ، از گونه‌ی باز پهن‌تر است؛ پس پهنای جدول بالا را برای گونه‌ی باز بخوانید.

چرا بعضی بلبرینگ‌های مینیاتوری دو پهنا دارند؟

در بلبرینگ‌های معمولی، شیلد فلزی (ZZ) یا آب‌بند لاستیکی (2RS) در همان پهنای بلبرینگ باز جا می‌شود. در بلبرینگ‌های خیلی کوچک، فاصله‌ی ساچمه تا لبه‌ی رینگ آن‌قدر کم است که در بعضی اندازه‌ها جایی برای شیلد یا آب‌بند نمی‌ماند. سازنده‌ها در این اندازه‌ها گونه‌ی بسته را پهن‌تر می‌سازند؛ NTN می‌گوید گونه‌ی شیلددار یا آب‌بندی‌شده معمولاً ۱ تا ۲ میلی‌متر پهن‌تر از بلبرینگ باز است.

برای همین در جدول‌های بالا کنار بعضی کدها دو عدد آمده است، مثل 685 با پهنای ۳ یا ۵ و 693 با پهنای ۳ یا ۴. عدد کوچک‌تر مال گونه‌ی باز است و عدد بزرگ‌تر مال گونه‌ی بسته. کدام کد پهن‌تر است، بسته به سازنده فرق دارد: بعضی برندها نسخه‌ی پهن را با حرف W در ابتدای کد از نسخه‌ی معمولی جدا می‌کنند (مثلاً در کاتالوگ KOYO، W693ZZ وقتی از 693 باز پهن‌تر است) و بعضی همان کد را با پسوند شیلد می‌نویسند.

نتیجه‌ی عملی: اگر می‌خواهید بلبرینگ باز را با شیلددار عوض کنید، یا برعکس، اول پهنای جا را اندازه بگیرید. بلبرینگ پهن‌تر ممکن است در محفظه جا نشود یا خار و درپوش را جابه‌جا کند. معنی پسوندهای Z، ZZ، RS و 2RS را در مقاله‌ی بلبرینگ ZZ و 2RS چیست توضیح داده‌ایم؛ هر سازنده نام خودش را هم دارد، مثلاً NSK آب‌بند غیرتماسی را VV و تماسی را DD می‌نویسد و NTN آن‌ها را LLB و LLU.

بلبرینگ مینیاتوری فلنج‌دار و اینچی

گونه‌ی فلنج‌دار روی رینگ بیرونی یک لبه‌ی برجسته (فلنج) دارد. فلنج جای بلبرینگ را در جهت محوری در محفظه ثابت می‌کند، بی‌آنکه سوراخ محفظه پله یا شیار خار لازم داشته باشد؛ کافی است بلبرینگ را تا فلنج در سوراخ جا بزنید. قطر داخلی، قطر خارجی و پهنای گونه‌ی فلنج‌دار همان بلبرینگ بدون فلنج است و فلنج اندازه‌های خودش را دارد (قطر و پهنای فلنج).

نام‌گذاری گونه‌ی فلنج‌دار به سازنده بستگی دارد:

• NSK پیشوند F را برای سری‌های عددی (F 625، F 608)، MF را برای سری MR (MF 105) و FR را برای سری اینچی به کار می‌برد.
• NTN گونه‌ی فلنج‌دار را با FL می‌نویسد، مثل FL625 و FL608.

پس F 625 در NSK و FL625 در NTN یک اندازه‌اند. اما ابعاد فلنج را هم با کاتالوگ مقایسه کنید؛ اگر محفظه برای فلنج جای مشخصی دارد، قطر و پهنای فلنج بلبرینگ قبلی را اندازه بگیرید.

بلبرینگ‌های اینچی با پیشوند R شناخته می‌شوند. در کدهای ساده‌ی این سری، عدد بعد از R قطر داخلی بر حسب یک‌شانزدهم اینچ است: در کاتالوگ NSK، R 2 قطر داخلی ۳٫۱۷۵ میلی‌متر (۱/۸ اینچ)، R 4 با حرف‌های بعدش قطر داخلی ۶٫۳۵ میلی‌متر (۱/۴ اینچ) و R 6 قطر داخلی ۹٫۵۲۵ میلی‌متر (۳/۸ اینچ) دارد. این بلبرینگ‌ها بیشتر در دستگاه‌هایی دیده می‌شوند که با استاندارد اینچی طراحی شده‌اند. یک بلبرینگ اینچی را با بلبرینگ متریکی که «نزدیک» است عوض نکنید؛ اختلاف چند صدم میلی‌متر در این اندازه‌ها جا افتادن روی شفت را عوض می‌کند. NSK و NTN گونه‌های اینچی را در جدول‌های جداگانه با اندازه‌های میلی‌متری آورده‌اند.

کاربرد بلبرینگ‌های 608،‏ 623،‏ 625 و 688،‏ جنس و روانکاری

بلبرینگ‌های کوچک در هر دستگاهی که شفت سبک و دور بالا دارد پیدا می‌شوند. چند نمونه‌ی رایج:

• 608: شناخته‌شده‌ترین بلبرینگ کوچک. چرخ اسکیت، اسکیت‌برد و اسکوتر معمولاً از آن استفاده می‌کنند؛ در چرخ‌های کوچک صنعتی، پروانه‌ی فن‌ها و ابزارهای برقی هم دیده می‌شود.
• 623، 624 و 625: در موتورهای الکتریکی کوچک، فن‌ها، پولی‌های هرزگرد و غلتک‌های دستگاه‌های چاپ و پرینترهای سه‌بعدی.
• 688، 698 و سری MR: جایی که فضا کم است: ابزارهای اندازه‌گیری، دستگاه‌های اداری، مدل‌های رادیوکنترل، قرقره‌های ماهیگیری و ابزارهای دقیق.

در دستگاه‌های صنعتی هم این بلبرینگ‌ها کم نیستند: انکودرها، سنسورهای چرخشی و دستگاه‌های بسته‌بندی. اما کاربرد را از کد و ابعاد تشخیص دهید، نه برعکس؛ یک دستگاه ممکن است در دو مدل مختلف دو کد متفاوت داشته باشد.

جنس، روانکاری و نکته‌های نصب

جنس: بلبرینگ‌های مینیاتوری معمولی از فولاد بلبرینگ پرکربن کروم‌دار ساخته می‌شوند (NSK و NTN از فولاد SUJ2، هم‌ارز 100Cr6). برای محیط مرطوب، تجهیزات غذایی یا آزمایشگاهی، گونه‌ی استیل (فولاد زنگ‌نزن) هم ساخته می‌شود. SKF آن را با حرف W در ابتدای کد نشان می‌دهد، مثل W 608 و W 625، و سازنده‌های دیگر نشانه‌ی خودشان را دارند. SKF می‌گوید ظرفیت بار بلبرینگ استیل از هم‌اندازه‌ی فولاد کرومی کمتر است؛ اگر بلبرینگ را به استیل تبدیل می‌کنید، این را در نظر بگیرید. کد بدون W در SKF بلبرینگ فولاد کرومی است، نه استیل.

روانکاری: گونه‌های شیلددار و آب‌بندی‌شده از کارخانه گریس‌کاری شده‌اند و معمولاً تا آخر عمر روانکاری دوباره نمی‌خواهند. گونه‌ی باز در دستگاهی که گشتاور کم برایش مهم است (ابزارهای دقیق، سنسورها) اغلب با روغن سبک یا مقدار کمی گریس روانکاری می‌شود. گریس زیاد یا غلیظ در بلبرینگ کوچک، گشتاور راه‌اندازی را بالا می‌برد و بلبرینگ را گرم می‌کند. برای انتخاب نوع گریس، مقاله‌ی انتخاب گریس مناسب برای بلبرینگ‌ها را ببینید.

سرعت: سرعت حدی بلبرینگ‌های کوچک بالاست؛ اما در گونه‌ی آب‌بند تماسی (مثل DD در NSK یا 2RS در KOYO) سرعت حدی از گونه‌ی باز و شیلددار کمتر است، چون لب آب‌بند روی رینگ داخلی می‌ساید. اگر دستگاه دور بالا دارد و محیط تمیز است، گونه‌ی شیلددار معمولاً انتخاب بهتری است.

نصب: رینگ‌های این بلبرینگ‌ها نازک‌اند و ضربه را تحمل نمی‌کنند. نیروی جا زدن را فقط به رینگی بدهید که جا می‌رود: روی شفت، به رینگ داخلی و در محفظه، به رینگ بیرونی. اگر نیرو از رینگ دیگر و از راه ساچمه‌ها منتقل شود، روی مسیر غلتش جای ساچمه می‌ماند و بلبرینگ صدا می‌دهد. NSK هم توصیه می‌کند اگر رینگ بیرونی بلبرینگ شیلددار یا آب‌بندی‌شده می‌چرخد، پیش از سفارش با سازنده هماهنگ کنید.

بلبرینگ مینیاتوری SKF،‏ NSK،‏ NTN و KOYO در سایت

جدول‌های بالا ابعاد را می‌گویند و هر کد به صفحه‌ی بلبرینگ لینک شده است؛ در آن صفحه بار دینامیکی و استاتیکی، سرعت حدی، وزن، کدهای سفارش با پهنای هرکدام و «هم‌اندازه در برندهای دیگر» آمده است. برای نمونه: 608 SKF، 625 SKF، 623 SKF، 688 FAG و MR 105 NSK.

بلبرینگ‌های مینیاتوری هر برند را جدا هم می‌توانید ببینید:

• بلبرینگ مینیاتوری SKF: سری‌های عددی و گونه‌های استیل با پیشوند W.
• بلبرینگ مینیاتوری NSK: سری‌های عددی، سری MR، گونه‌های فلنج‌دار F و MF و سری اینچی R.
• بلبرینگ مینیاتوری NTN: با گونه‌های فلنج‌دار FL و اینچی.
• بلبرینگ مینیاتوری KOYO.

FAG، TIMKEN و NACHI هم در همین دسته هستند. صفحه‌های کاتالوگ سازنده‌ها را، با جدول‌های بلبرینگ مینیاتوری هرکدام، در کاتالوگ و جدول ابعاد بلبرینگ مینیاتوری و فهرست فصل‌های کاتالوگ NSK و NTN ببینید. اگر کد بلبرینگ شما از برندی است که می‌خواهید عوض کنید، مقاله‌ی معادل بلبرینگ در برندهای مختلف کمک می‌کند، و برای مقایسه‌ی برندها بهترین برند بلبرینگ را بخوانید. بلبرینگ‌های کوچک هم مثل بزرگ‌ها تقلب دارند؛ نشانه‌هایش را در تشخیص بلبرینگ اصل از تقلبی آورده‌ایم.

سفارش بلبرینگ مینیاتوری و اندازه‌گیری وقتی کد پاک شده است

ساده‌ترین راه سفارش، کد کامل روی رینگ بلبرینگ قبلی است، همراه با پسوندش: مثلاً 608 ZZ، 625 2RS یا MR 105 ZZ. روی بلبرینگ‌های کوچک کد معمولاً روی شیلد یا لبه‌ی رینگ بیرونی حک شده است و با ذره‌بین خوانده می‌شود. اگر کد پاک شده:

1. قطر داخلی (d) را با فک داخلی کولیس یا روی شفت بخوانید. در این اندازه‌ها شفت معمولاً عدد صحیح است (۳، ۴، ۵، ۶، ۸ میلی‌متر) یا اندازه‌ی اینچی (۳٫۱۷۵، ۶٫۳۵، ۹٫۵۲۵).
2. قطر خارجی (D) و پهنا (B) را با فک بیرونی بخوانید.
3. بگویید بلبرینگ باز است، شیلد فلزی دارد یا آب‌بند لاستیکی، و آیا روی رینگ بیرونی فلنج دارد؛ اگر دارد، قطر و پهنای فلنج را هم اندازه بگیرید.
4. سه عدد را در جدول‌های بالا پیدا کنید. اگر پهنا یک میلی‌متر بیشتر از جدول است، احتمالاً گونه‌ی پهن شیلددار است.

اگر سه عدد در این جدول‌ها نبود، همه‌ی اندازه‌ها را در دسته‌ی بلبرینگ مینیاتوری با فیلتر قطر داخلی و قطر خارجی جست‌وجو کنید. کد یا عکس بلبرینگ، یا سه عدد اندازه، را از راه تماس با ما، با تلفن یا واتس‌اپ برای کارشناسان ما بفرستید و تعداد را بگویید تا موجودی و برندهای در دسترس را اعلام کنیم.