بلبرینگ کشاورزی نام یک نوع بلبرینگ نیست؛ نام بلبرینگ‌هایی است که در خاک، گل، آب و کاه کار میکنند. در ماشین‌آلات کشاورزی چهار گروه بیشتر دیده میشود: بلبرینگ‌های سوراخ چهارگوش و شش‌گوش در ردیف‌های دیسک، تیلر و کارنده‌ها؛ یاتاقانها (بلبرینگ با بدنه، سریهای UC، UCP و UCF) روی محورهای کمباین، بیلر و بذرکار؛ بلبرینگ شیار عمیق و رولبرینگ مخروطی در چرخ‌ها، گیربکس و محور تواندهی (PTO) تراکتور؛ و رولبرینگ سوزنی در چهارشاخ گاردان‌ها. فرق اصلی همهی آن‌ها با بلبرینگ کارخانه، آب‌بندی سنگینتر و تحمل کجشدن محور است.
در این راهنما توضیح داده‌ایم هر کدام کجا به کار می‌رود، کد بلبرینگ دیسک و تیلر چطور خوانده میشود، «بلبرینگ ۵۰» و «بلبرینگ ۲۵» کمباین یعنی چه، و برای تراکتور، تسمه‌ی کمباین و کاسه نمد چطور قطعهی درست را پیدا کنید. اندازه‌ها از کاتالوگ سازنده‌ها و صفحه‌های محصول همین سایت است.
چرا بلبرینگ کشاورزی با بلبرینگ معمولی فرق دارد؟
بلبرینگ یک دیسک یا کمباین روزها در گردوخاک می‌چرخد، با آب شسته میشود، ضربه‌ی سنگ و کلوخ را می‌خورد و روی شاسی‌ای نصب شده که دقت تراشکاری ماشین‌ابزار را ندارد. برای همین سازنده‌ها چند چیز را در آن تغییر داده‌اند:
- آببند چندلبه: به جای آببند معمولی 2RS، آببند سهلبه یا پنجلبه. ETK در کاتالوگ خود برای بلبرینگ‌های کشاورزی آببند سهلبه (L3) و آببند سه‌لبه‌ی مرکب (R3) را نشان می‌دهد. SKF برای سریهای کشاورزی خود (با پسوند AG) آببند پنج‌لبه‌ی ثبت‌شده‌ای دارد که به گفته‌ی SKF برای محیط بسیار آلوده مثل کاربردهای کشاورزی است.
- پولک محافظ (فلینگر): یک واشر فولادی جلوی آببند که خاک درشت را دور می‌کند و ضربه را به لبه‌ی لاستیکی نمی‌رساند.
- رینگ بیرونی کروی: در یاتاقانها سطح بیرونی بلبرینگ کروی است تا در بدنه کمی بچرخد و کجشدن محور یا ناهم‌راستایی دو تکیه‌گاه را جبران کند.
- رینگ داخلی پهن: رینگ داخلی بلبرینگ کشاورزی معمولاً از رینگ بیرونی پهن‌تر است تا روی محور سطح تکیه‌ی بیشتری داشته باشد و فاصله‌انداز‌های ردیف دیسک به آن تکیه کنند.
- گریسخور یا بی‌نیاز از گریس: بعضی مدل‌ها سوراخ گریسکاری دارند و بعضی برای همهی عمر گریسکاری و بسته شدهاند (پایین‌تر).
اگر با انواع کلی بلبرینگ آشنا نیستید، اول انواع بلبرینگ و رولبرینگ و کاربرد آن‌ها را ببینید.
بلبرینگ دیسک و تیلر: سوراخ چهارگوش و شش‌گوش
محور ردیف دیسک (گنگ) و بعضی تیلرها و کارنده‌ها گرد نیست؛ چهارگوش یا شش‌گوش است. دیسک‌ها و قرقره‌های فاصله‌انداز روی این محور ردیف می‌شوند و همه با هم می‌چرخند، و بلبرینگی که محور را در بدنه نگه می‌دارد هم سوراخی به همان شکل دارد. چنین بلبرینگی پیچ تنظیم ندارد: شکل سوراخ خودش محور را می‌گرداند و مهره‌ی سر محور کل ردیف را جمع نگه می‌دارد.
در بلبرینگ سوراخ چهارگوش و شش‌گوش، اندازهی سوراخ را با فاصلهی دو ضلع روبهرو (H) مینویسند، نه با قطر. چند نمونه از جدول‌های کاتالوگ ETK:
| کد ETK | سوراخ | اندازهی سوراخ (میلی‌متر) | قطر خارجی D | پهنای رینگ داخلی B |
|---|---|---|---|---|
| W208PP8 | چهارگوش | ۲۹٫۹۷ (دو ضلع روبهرو) | ۸۰ | ۳۶٫۵ |
| W208PPB6 | چهارگوش | ۲۶٫۱۶ (دو ضلع روبهرو) | ۸۰ | ۳۶٫۵ |
| W211PPB6 | چهارگوش | ۳۸٫۸۹ (دو ضلع روبهرو) | ۱۰۳٫۵۶ | ۴۴٫۴۵ |
| 205KRR2 | شش‌گوش | ۲۲٫۲۵ (دو ضلع روبهرو) | ۵۲ | ۲۵٫۴ |
| W208PPB16 | شش‌گوش | ۳۱٫۷۸ (دو ضلع روبهرو) | ۸۰ | ۳۶٫۵ |
| W209PPB2 | گرد | قطر ۴۵ | ۸۵ | ۳۰٫۲ |
چند نکته در خواندن این کدها:
- عدد سه‌رقمی (205، 208، 211) اندازهی رینگ بیرونی را نشان می‌دهد و در بیشتر ردیف‌ها با قطر خارجی بلبرینگ هم‌شماره‌ی سری 62 یکی است: W208PP8 مانند 6208 قطر خارجی ۸۰ دارد و 205KRR2 مانند 6205 قطر ۵۲. اما سوراخ آن‌ها ربطی به شمارهی سوراخ سری 62 ندارد، و ردیف‌هایی هم هست که قطر خارجی‌شان متفاوت است (W211PPB6 با ۱۰۳٫۵۶ میلی‌متر).
- حرف و عدد آخر (PP8، PPB6) نوع آببند و شمارهی طرح است. دو بلبرینگ با یک عدد سه‌رقمی ممکن است سوراخ‌های متفاوتی داشته باشند: W208PP8 سوراخ ۲۹٫۹۷ و W208PPB6 سوراخ ۲۶٫۱۶ دارد. پس کد را کامل بنویسید.
- پیشوند GW در کاتالوگ ETK یعنی همان بلبرینگ با سوراخ گریسکاری: GW208PP8 نسخه‌ی گریسخور W208PP8 است. ETK جدول‌های جدا برای بلبرینگ‌های «بدون گریسکاری دوباره» و «با گریسکاری دوباره» دارد.
کاتالوگ ETK علاوه بر خود بلبرینگ، یاتاقان کامل دیسک را هم دارد: بدنهی فلنجی چهارپیچ با بلبرینگ داخلش (سریهای ST209 و ST211، با ضلع فلنج ۱۲۷ و ۱۳۹٫۷ میلی‌متر) با سوراخ گرد، چهارگوش یا شش‌گوش. اگر بدنهی قدیمی سالم است، فقط بلبرینگ داخلش را عوض کنید؛ اگر بدنه ترک خورده یا جای بلبرینگ در آن گشاد شده، کل یاتاقان را.
جدول کامل این بلبرینگ‌ها در کاتالوگ ETK است (بلبرینگ‌های کشاورزی در صفحه‌های پایانی و یاتاقان دیسک پیش از آن‌ها). بلبرینگ‌های کشاورزی ETK هنوز صفحه‌ی محصول در سایت ندارند؛ کد را از کاتالوگ یا روی بلبرینگ قدیمی بردارید و از طریق تماس با ما بپرسید.
اگر کد روی بلبرینگ دیسک پاک شده باشد
بلبرینگ دیسک بعد از چند فصل معمولاً زنگ زده و نوشته‌اش خوانده نمی‌شود. در این حالت چهار اندازه را با کولیس بگیرید: فاصلهی دو ضلع روبهروی سوراخ (یا قطر سوراخ گرد)، قطر خارجی، پهنای رینگ داخلی و پهنای رینگ بیرونی؛ و بنویسید سطح بیرونی کروی است یا استوانهای، و سوراخ گریس دارد یا نه. با این چهار عدد بلبرینگ هم‌اندازه را در جدول پیدا می‌کنیم. اندازهی محور را از خود محور بگیرید، نه از سوراخ بلبرینگ کهنه که ممکن است ساییده و گشاد شده باشد.
یاتاقان‌های کمباین، بیلر و بذرکار
بیشتر محورهای کمباین (کوبنده، بالابرها، مارپیچ‌ها، پروانه‌ی بوجاری)، بیلر و بذرکار روی یاتاقان می‌چرخند: یک بلبرینگ با سطح بیرونی کروی در بدنهی چدنی یا ورقی. بدنهی ایستاده UCP، فلنجی چهارپیچ UCF، دوپیچ UCFL، فلنج گرد UCFC و کشویی UCT همه با بلبرینگ UC کار میکنند. ابعاد این بدنه‌ها را در جدول ابعاد یاتاقان UCP و UCF و UCFL و انواع قفل بلبرینگ روی محور را در بلبرینگ یاتاقان Y: انواع قفل و جدول توضیح داده‌ایم.
SKF در کاتالوگ بلبرینگ‌های خود (فصل بلبرینگ‌های یاتاقان) برای شرایط سخت کشاورزی، مثل کمباین و بیلر، ماشین‌های برداشت و دیسک، سه سری جداگانه‌ای با پسوند AG ساخته است: YARAG با پیچ تنظیم، YELAG با رینگ قفل خارج از مرکز و YSPAG با قفل ConCentra. به گفته‌ی SKF این بلبرینگ‌ها آببند پنجلبه دارند و سوراخ گریسکاری در رینگ بیرونی ندارند. چند اندازه از آن‌ها که در سایت هست:
| کد SKF | قفل روی محور | قطر محور d | قطر خارجی D | پهنای رینگ داخلی |
|---|---|---|---|---|
| YARAG 205 | پیچ تنظیم | ۲۵ | ۵۲ | ۳۴٫۱ |
| YELAG 205 | رینگ قفل خارج از مرکز | ۲۵ | ۵۲ | ۳۴٫۹ |
| YSPAG 205 | ConCentra | ۲۵ | ۵۲ | ۳۳٫۲ |
| YARAG 208 | پیچ تنظیم | ۴۰ | ۸۰ | ۴۹٫۲ |
| YARAG 210 | پیچ تنظیم | ۵۰ | ۹۰ | ۵۱٫۶ |
| YELAG 210 | رینگ قفل خارج از مرکز | ۵۰ | ۹۰ | ۴۹٫۲ |
| YSPAG 210 | ConCentra | ۵۰ | ۹۰ | ۴۶٫۲ |
قطر محور و قطر خارجی این بلبرینگ‌ها با UC هم‌شماره یکی است و در همان بدنه‌ها می‌نشینند، ولی پهنای رینگ داخلی بسته به نوع قفل فرق می‌کند؛ پیش از جایگزینی، فاصلهی آزاد کنار بدنه روی محور را ببینید. SKF رینگ قفل خارج از مرکز را فقط برای جایی پیشنهاد می‌کند که جهت چرخش ثابت است؛ برای محوری که رفت‌وبرگشت می‌چرخد، پیچ تنظیم یا ConCentra را انتخاب کنید.
یاتاقان کامل (بدنه با بلبرینگ) را در صفحه‌های یاتاقان UCP و یاتاقان UCF و برندهای آن، مثل یاتاقان UCP NSK، یاتاقان UCF NTN و یاتاقان UCF FYH ببینید؛ خود بلبرینگ را در بلبرینگ یاتاقان UC و یاتاقان SKF.
«بلبرینگ ۵۰» و «بلبرینگ ۲۵» کمباین یعنی چه؟
وقتی کسی بلبرینگ ۵۰ یا ۲۵ کمباین می‌خواهد، تقریباً همیشه منظورش قطر محور به میلی‌متر است، نه یک کد مشخص. روی محور ۲۵ میلیمتری معمولاً یاتاقان شمارهی 205 و روی محور ۵۰ میلیمتری یاتاقان شمارهی 210 بسته میشود، اما همین قطر محور می‌تواند بلبرینگ شیار عمیق معمولی یا سری سنگینتر 300 هم باشد. چند گزینه‌ی رایج برای این دو قطر:
| قطر محور | قطعه | کد | ابعاد (میلی‌متر) |
|---|---|---|---|
| ۲۵ | بلبرینگ یاتاقان | UC205 | ۲۵ × ۵۲ × ۳۴٫۱ |
| یاتاقان ایستاده | UCP205 | محور ۲۵، ارتفاع کل ۷۱ | |
| یاتاقان چهارپیچ | UCF205 | محور ۲۵ | |
| بلبرینگ شیار عمیق | 6205 | ۲۵ × ۵۲ × ۱۵ | |
| ۵۰ | بلبرینگ یاتاقان | UC210 | ۵۰ × ۹۰ × ۵۱٫۶ |
| یاتاقان ایستاده | UCP210 | محور ۵۰، ارتفاع کل ۱۱۴ | |
| یاتاقان چهارپیچ | UCF210 | محور ۵۰ | |
| بلبرینگ شیار عمیق | 6210 | ۵۰ × ۹۰ × ۲۰ |
دقت کنید که UC205 و 6205 قطر داخلی و خارجی یکسان دارند، اما جای هم نمی‌نشینند: 6205 سطح بیرونی استوانهای و رینگ داخلی باریک دارد و روی محور پرس میشود، و UC205 سطح کروی و رینگ داخلی پهن با پیچ تنظیم. برای انتخاب بین آن‌ها، شکل جای بلبرینگ روی دستگاه را ببینید.
بعضی ماشین‌ها محور اینچی دارند. محور ۱ اینچ ۲۵٫۴ میلی‌متر است و بلبرینگ آن UC205-16 (یا در SKF، YAR 205-100) است، با همان قطر خارجی ۵۲. بلبرینگ ۲۵ میلیمتری روی محور ۱ اینچ نمی‌رود و بلبرینگ اینچی روی محور ۲۵ لق می‌ماند؛ پس قطر محور را با کولیس بگیرید، نه از روی حدس.
بلبرینگ تراکتور: چرخ، گیربکس، کلاچ و گاردان
تراکتور، چه فرگوسن و چه رومانی (یونیورسال)، بلبرینگ‌های یک خودروی سنگین را دارد و بیشتر آن‌ها بلبرینگ‌های استاندارد صنعتی‌اند:
- توپی چرخ‌های جلو و تریلی تراکتور: معمولاً یک جفت رولبرینگ مخروطی، چون هم بار وزن و هم بار پهلو را تحمل می‌کند. ممکن است متریک یا اینچی باشد؛ کد رولبرینگ مخروطی اینچی دو بخش دارد: مخروط (کون) و کاسه (کپ)، مثل LM11949/10. هر دو شماره را از روی قطعهی قدیمی بخوانید؛ راهنمای آن در جدول ابعاد رولبرینگ مخروطی است.
- گیربکس، دیفرانسیل و محور تواندهی (PTO): بلبرینگ شیار عمیق (گاهی با شیار و خار حلقوی، پسوند N یا NR)، رولبرینگ استوانهای و رولبرینگ مخروطی.
- بلبرینگ کلاچ (بلبرینگ دوشاخ): بلبرینگی است که هنگام فشار پدال، فنرهای دیسک کلاچ را جمع می‌کند. اغلب بلبرینگ مخصوص کلاچ است و گاهی فقط شمارهی قطعهی سازندهی تراکتور یا کلاچ روی آن حک شده است.
- چهارشاخ گاردان و محور PTO ادوات: بلبرینگ‌های سوزنی کاسه‌ای؛ نوع آن‌ها را در رولبرینگ سوزنی: انواع و جدول ابعاد ببینید.
- دینام و موتور: بلبرینگ‌های شیار عمیق کوچک با آببند (مثل سری 62 و 63).
شمارهی بلبرینگ هر جای تراکتور را فقط کتابچهی قطعات (پارت‌بوک) سازندهی تراکتور یا کاتالوگ کاربرد سازندهی بلبرینگ با اطمینان میگوید، و ممکن است بین مدل‌ها و سالهای ساخت یک تراکتور فرق کند. برای همین در این مقاله شماره‌ای را به نام یک تراکتور نسبت نداده‌ایم. راه مطمئن این است که کد را از روی رینگ بلبرینگ قدیمی بخوانید: روی پهلوی رینگ بیرونی (یا روی کون و کاپ رولبرینگ مخروطی) حک شده است. اگر فقط شمارهی قطعهی سازندهی تراکتور را دارید، آن را هم بفرستید. خواندن کد و پسوندها را در راهنمای خواندن کد بلبرینگ و معنی پسوندهای بلبرینگ توضیح داده‌ایم، و اگر برند روی قطعه با برندی که می‌خواهید فرق دارد، معادل بلبرینگ در برندهای مختلف را ببینید.
کاسه نمد تراکتور و کمباین
کنار بیشتر این بلبرینگ‌ها یک کاسه نمد هست که روغن گیربکس یا اکسل را نگه می‌دارد و خاک را بیرون. کاسه نمدهای ماشین‌آلات کشاورزی اغلب سهلبه یا با لبه‌ی گردگیر جدا هستند. کاتالوگ کاسه نمدهای تراکتور و ماشین‌آلات راهسازی SKT کاسه نمدها را بر اساس برند و مدل تراکتور و جای نصب فهرست کرده است و کنار هر کد SKT، شمارهی قطعهی سازندهی تراکتور، اندازه، نوع لبه و جنس لاستیک را آورده است؛ بخش‌های MASSEY FERGUSON، JOHN DEERE، CLAAS و UNIVERSAL UTB از جمله‌ی آن‌هاست. برای نمونه، در بخش MASSEY FERGUSON این کاتالوگ، کاسه نمد جلوی میللنگ مدل‌های MF 165، 240 و 285 با کد SKT 047558-V و شمارهی اصلی 1447690M1 آمده، به اندازهی ۶۰٫۳۳ × ۷۹٫۶۲ × ۹٫۵۲ میلی‌متر و از لاستیک FKM؛ کاسه نمد میل ترمز اکسل عقب همین مدل‌ها هم کد 4D-037 دارد.
پس برای «کاسه نمد تراکتور ۲۸۵» یا «کاسه نمد ترمز ۳۹۹»، جای نصب را دقیق بگویید (میللنگ جلو یا عقب، اکسل، میل ترمز، پمپ آب و …) یا شمارهی قطعهی روی کاسه نمد قدیمی را بفرستید. انواع لبه و خواندن کد کاسه نمد را در انواع کاسه نمد TC و SC و خواندن کد و نکته‌های عمر بیشتر آن را در افزایش عمر کاسه نمد آورده‌ایم. برای استعلام کاسه نمد، دسته‌ی کاسه نمد کشاورزی را ببینید یا با ما تماس بگیرید.
تسمه کمباین
کمباین و بیشتر ادوات کشاورزی پر از تسمه‌اند و چند نوع آن بیشتر از بقیه دیده میشود. به گفته‌ی سازنده‌های تسمه:
- تسمه‌ی دوطرفه (شش‌ضلعی): دو تسمه‌ی V که پشت به پشت ساخته شدهاند. Continental و BANDO کاربرد اصلی آن را کمباین و ماشین‌آلات کشاورزی می‌نامند، چون یک تسمه پولی‌هایی را که در دو جهت مخالف می‌چرخند هم‌زمان می‌گرداند.
- تسمه‌ی چندتایی (باندی): چند تسمه‌ی V که با یک لایه‌ی رویی به هم چسبیده‌اند و در بار ضربه‌ای و محیط پرگردوخاک از شیار پولی بیرون نمی‌پرند یا نمی‌چرخند.
- تسمه‌ی واریاتور: برای تغییر دور، مثلاً دور حرکت یا دور کوبنده؛ پهن و کم‌ارتفاع است. صفحه‌ها در تسمه دور متغیر و برای نمونه تسمه دور متغیر Optibelt.
- تسمه‌ی V شکل کلاسیک (سریهای A، B، C): Optibelt سری VB خود را از ماشین‌آلات کشاورزی تا ماشین‌سازی پرکاربرد می‌داند. ابعاد آن‌ها در جدول ابعاد تسمه V شکل و صفحه‌ها در تسمه V شکل و تسمه V شکل BANDO.
کد تسمه را از پشت تسمه‌ی قدیمی بخوانید؛ اگر پاک شده، طول آن را با متر نواری و پهنای بالای آن را با کولیس بگیرید. برندهای تسمه و فرقشان را در برندهای تسمه صنعتی و دلایل پاره شدن تسمه را در علت خرابی و پاره شدن تسمه ببینید. «تسمه راه» یا شنی لاستیکی کمباین برنج، تسمه‌ی انتقال قدرت نیست و قطعهی دیگری است.
گریس و روانکاری در کار پرگردوخاک
در ماشین‌آلات کشاورزی دو رویکرد هست و هر دو درست‌اند، به شرط اینکه با هم قاطی نشوند:
- بلبرینگ بسته و بی‌نیاز از گریس (مثل سریهای AG در SKF یا بلبرینگ‌های بدون گریسکاری دوباره در ETK): از کارخانه گریسکاری و آب‌بندی شده و تا پایان عمر باز نمی‌شود. گریس‌پمپ زدن به بدنهی چنین بلبرینگی کاری نمی‌کند و ممکن است لبه‌ی آببند را برگرداند.
- بلبرینگ گریسخور (سوراخ گریس در رینگ بیرونی و گریسخور روی بدنه): گریس تازه، گریس کهنه و خاکی را از کنار آببند بیرون می‌راند. در کار پرگردوخاک بهتر است کم و زود به زود گریس زد تا یک‌باره و زیاد.
برای بیشتر بلبرینگ‌های گریسخور کشاورزی معمولاً یک گریس لیتیوم یا لیتیوم کمپلکس با درجه‌ی NLGI 2 کافی است؛ جایی که گریس ممکن است به خاک و آب برسد، SKF گریس زیست‌تخریب‌پذیر LGGB 2 را برای تجهیزات کشاورزی و جنگلداری پیشنهاد می‌کند. انتخاب گریس را در انتخاب گریس مناسب و گریس SKF و شل گادوس، و مقدار و فاصلهی گریسکاری را در گریس کاری بلبرینگ: مقدار و زمان ببینید. صفحه‌ی گریس پایه لیتیوم و گریس لیتیوم Shell هم گریس‌های موجود را نشان می‌دهد.
بلبرینگی که گرم می‌کند یا صدا می‌دهد، معمولاً پیش از شکستن خبر می‌دهد؛ نشانه‌ها را در علت داغ کردن بلبرینگ و صدای بلبرینگ و روش درست بستن آن را در روش نصب و پیاده کردن بلبرینگ آورده‌ایم.
پیش از فصل برداشت آماده شوید
بلبرینگی که وسط برداشت می‌شکند، کمباین را روزها می‌خواباند. چند پیشنهاد عملی:
- بعد از فصل، دستگاه را بازدید کنید: هر یاتاقانی که لقی دارد، صدا می‌دهد یا آب‌بندش پاره شده، همان موقع فهرست شود.
- از یاتاقان‌های پرمصرف یدک داشته باشید: روی کمباین چند یاتاقان معمولاً هم‌اندازه‌اند؛ یکی دو عدد از هر اندازه، به‌علاوه‌ی بلبرینگ دیسک و تسمه‌های اصلی، خرابی‌های رایج را جواب می‌دهد.
- کد را کامل بنویسید: نوع سوراخ، پسوند آببند و اینچی یا میلیمتری بودن محور. «بلبرینگ ۲۰۸ دیسک» چند بلبرینگ متفاوت است.
- اصل بودن قطعه را بسنجید: بلبرینگ کشاورزی در شرایط سختی کار می‌کند و قطعهی بی‌کیفیت زود از کار می‌افتد؛ نشانه‌ها در تشخیص بلبرینگ اصل از تقلبی است.
سفارش بلبرینگ کشاورزی
برای سفارش، کد کامل را از روی بلبرینگ، یاتاقان، کاسه نمد یا تسمه‌ی قدیمی بخوانید، یا اگر پاک شده، اندازه‌ها و عکس قطعه را بفرستید و بگویید روی چه دستگاهی و کجای آن نصب است. با تماس تلفنی یا واتس‌اپ از طریق صفحه‌ی تماس با ما موجودی و برندهای در دسترس را اعلام می‌کنیم. فهرست کاتالوگهای سازنده‌ها هم در کاتالوگ‌ها است، و اگر به بلبرینگ‌های تعمیرگاهی هم نیاز دارید، بلبرینگ‌های پرمصرف تعمیرگاه را ببینید.
